Ιστορία & Περιβάλλον

Χωριό ορεινό, άλλοτε Κοινότητα και τώρα Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Φιλιατών Θεσπρωτίας που κείται στις υπώρειες της Μουργκάνας, χτισμένο αμφιθεατρικά.


Πρέπει να κατοικήθηκε γύρω στα 1700 μ.χ και να προήλθε από αναγκαστική μετανάστευση Ελληνορθόδοξων της νότιας Βορείου Ηπείρου, κυρίως από την περιοχή των Αγίων Σαράντα, αποτέλεσμα διώξεων και βίαιου εξισλαμισμού που άρχισε μετά την αποτυχία του κινήματος του οποίου ηγείτο ο Διονύσιος ο Σκυλόσοφος (1615 μ.χ) καθώς αντιστάθηκαν στο δίλημμα ή θα αλλάξουν θρήσκευμα και μένουν διατηρώντας τις περιουσίες τους ή θα αλλάξουν τόπο.
Είναι προφανές ότι οι Λιστινοί όπως και τα 16 χωριά της περιοχής της Μουργκάνας προτίμησαν το δεύτερο, εγκατασταθέντες αρχικά πλησίον του ποταμού Λαγκάβιτσα αργότερα όμως εξ αιτίας της ελονοσίας λόγω των ελών που σχηματίζονταν από τη μη διευθετημένη ροή του ποταμού αλλά και από το φόβο των ληστρικών επιδρομών, μετανάστευσαν βόρεια στο χώρο που βρίσκεται τώρα το χωριό, όπου εκεί έχτισαν τις κατοικίες τους.
Η Λίστα αποτελεί ένωση συνοικισμών, υπολείμματα των οποίων είναι ο συνοικισμός Καλοεράτικα, Αχούρια, Γιωτάτικα κλπ. Αυτό είναι σημαντικό για να αντιληφθούμε τη δομή της οικογένειας. Με άλλα λόγια πριν από 300 και πλέον χρόνια, πριν ακόμα σχηματιστούν οι συνοικισμοί, πρέπει κάποιες οικογένειες (μονογραμμικές ομάδες συγγενών-πατριές) να εγκαταστάθηκαν εκεί.
Κατά τον αείμνηστο Χρήστο Παπασταύρου, σε γραπτή μαρτυρία του υποστηρίζει ότι η προέλευση των κατοίκων -πατριών- δυνατόν να προσδιορίζεται από ποιόν Άγιο γιόρταζαν σαν προστάτη τους, πχ. Οι εορτάζοντες τον Άγιο Νικόλαο πρέπει να ήταν νησιώτες, ενώ αυτοί που γιόρταζαν τον Άγιο Δημήτριο στεριανοί, ποιμένες κλπ.
Αυτές οι οικογένειες, διασκορπισμένες αρχικά, απετέλεσαν στη συνέχεια τον πυρήνα των συνοικισμών και η ένωση των συνοικισμών δημιούργησε το χωριό, σε δύο μαχαλάδες «?αποτελούν σχήμα ανοιχτού βιβλίου διαχωριζόμενοι από φυσικόν λάκκον που έχει την αρχή του στους Κορίτες και ακριβώς εις το μέρος όπου τα βουνά Βελίκα και Καστρί χωρίζουν σαν σέλλα, εξ ου και το μέρος λέγεται σέλωμα?» (από γραπτή μαρτυρία του Χρ. Παπασταύρου). Αυτό έγινε πριν από 300 περίπου χρόνια.
Δεν γνωρίζουμε τον κατά καιρούς πληθυσμό του χωριού, τουλάχιστον για τις παλαιότερες εποχές. Η πρώτη απογραφή αναφέρεται στον Π. Αραβαντινό και είναι του 1856. Η Λίστα έχει τότε 77 στεφάνια και 44 σπίτια. Το 1913 ο πληθυσμός φτάνει στους 876 κατοίκους. Από τότε και μετά μειώνεται συνεχώς, εξ? αιτίας και του εμφυλίου πολέμου.
Από το τέλος όμως του 1952 αυξάνεται και πάλι ώστε το 1964 να έχει 460 κατοίκους (Γεωγραφικός Άτλας Ελλάδας 1964). Χριστιανοί ορθόδοξοι στο θρήσκευμα οι Λιστινοί, έφτιαξαν τις εκκλησίες τους, κυριότερες των οποίων είναι δύο. Ο Άγιος Προκόπιος (προστάτης του χωριού) και η Παναγία. Ο παλιός Αη ? Προκόπης χτίστηκε γύρω στα 1700 και η εικόνα που βρέθηκε και που απεικονίζει τον Άγιο φέρει ημερομηνία 1757 και φιλοτεχνήθηκε στα Γιάννενα. Κατεδαφίστηκε το 1962 (εγκληματική άγνοια) και χτίστηκε ο υπάρχων μέχρι σήμερα Ιερός ναός τον οποίον η Αδελφότητα επισκεύασε και ανακαίνισε το 2001-2002.Η δεύτερη μεγάλη (κεντρική) εκκλησία, της Παναγίας, χτίστηκε περί το 1910 από τους ντόπιους κατοίκους και τους λίγους ξενιτεμένους της Αθήνας μέσω, της νεοσύστατης τότε, Αδελφότητας (1904).Εκτός από τις δυο αυτές εκκλησίες, στην ανατολική πλευρά του χωριού προς το Κουρεμάδι, υπάρχει το ημιεξωκλήσι Άγιος Αθανάσιος που θεωρείται από τους παλαιότερους ως η εκκλησία της φάρας των Κουτσογιανναίων.Ο Άγιος Γεώργιος, γραφικό εξωκλήσι κοντά στις πηγές του ποταμού Λαγκάβιτσα. Στα ανατολικό άκρο της περιοχής, κοντά στα σύνορα με την Καλλιθέα (Τσαρακλιμάνι) πάνω σε γραφικό λόφο είναι κτισμένο το εξωκλήσι του Αη-Λιά όπου γίνεται η καθιερωμένη λειτουργία και αρτοκλασία, πριν από το διήμερο πανηγύρι στον Κεφαλόβρυσο, στις 21 και 22 Ιουλίου.Τέλος, στο νότιο σημείο του χωριού βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας της Λαμποβίστρας, που εορτάζεται στις 8 Σεπτεμβρίου.

Λίστα: Ιστορία & Περιβάλλον (1 από 2)


  • Η Λίστα από ψηλά

  • Αι Προκόπης

  • Παλιό Αρχοντικό

  • Παναγιά

  • Πηγές Λαγκαβίτσας

  • Σχολείο

  • Παλιοχώραφο