Ιστορία & Περιβάλλον

Το ψηλότερο χωριό της επαρχίας Φιλιατών με υψόμετρο 750 μέτρα χτίστηκε στα μέσα του 18ου αιώνα στη σημερινή του θέση. Περιλαμβάνει εκτός από το κυρίως Χωριό και δύο συνοικισμούς, Αχουρίων και Βελεντζινών. Δύο άλλες θέσεις δείχνουν την ύπαρξη παλαιότερων οικισμών μία δυτικά στη θέση Κρανίλας-Φαρακλού και ανατολικά του σημερινού χωριού στη θέση «Παλαιοχώρι».

Στη χρονογραφία της Ηπείρου του Παν. Αραβαντινού αναφέρεται: Μαλούνι-Διοίκηση Παραμυθιάς και στρατολογική απογραφή του 1846 αναφέρεται Τούρκοι-μηδέν, χριστιανικοί οίκοι 50, στέφανα 62. Εκκλησία Παραμυθιάς γλώσσα ελληνική ΙΔΙΟΚΤΗΤΟΝ.

Ο Π. Αραβαντινός είναι η πρώτη γνωστή ιστορική αναφορά. Σε μαρτυρικό έγγραφο του 1879 προς Τουρκικό δικαστήριο δείχνει ότι είναι Κεφαλοχώρι «Καριέ» με δική του σφραγίδα-βούλα. Αναφέρεται: Μουχτάρης και Αζάς(πρόεδρος και σύμβουλος) Γιάννης Αγγέλης και Λώλης Σούκας.

Σε απογραφή μετά την απελευθέρωση του 1913 ανήκει στην Υποδιοίκηση Φιλιατών και Ηγουμενίτσης με πληθυσμό 447 κατοίκων. Στην απογραφή του 1940 το σύνολο των κατοίκων του Μαλουνίου ανέρχεται σε 597 άτομα. Άντρες 263 γυναίκες 334,ενώ στην διάρκεια της κατοχής με την επιστροφή πολλών ξενιτεμένων ο αριθμός των κατοίκων υπερέβει τα 650 άτομα.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Περιλαμβάνεται στα 16 χωριά των Φιλιατών στον αγώνα κατά των Τούρκων αγάδων από το 1856-1933 με θυσίες χωριανών στο βωμό της Ελευθερίας. Στη διάρκεια τούτων των χρόνων οι διώξεις,οι θανατώσεις,οι φυλακίσεις κ ο εξαναγκασμός σε φυγή πολλών Μαλουνιωτών προστέθηκαν δίπλα στον αγώνα της περιοχής. Μερικοί πήραν τα όπλα και βγήκαν κλέφτες-αντάρτες, αναμεσά τους οι: Σταύρος Βενέτης, Μαντελαίοι, Μπαλασκαίοι, Μπίστας και Χ.Δέτσικας.

Στον απελευθερωτικό αγώνα του 1912-1913 χωριανοί μας πότισαν με αίμα το δέντρο της Ελευθερίας. Ο Δ.Φιλίππου,ο Κ.Ράπτης και η παπαδιά Ελένη Παπαθανασίου  δολοφονήθηκαν απ' τους Τούρκους. Πάνω από σαράντα παλικάρια Μαλουνιωτών με επικεφαλής τους πρωτεργάτες ξενιτεμένους και μετέπειτα ιδρυτές της αδελφότητος αδερφούς Ράπτη και Καρανίκο σε συνεργασία με τον καπετάν Λεωνίδα αντιστάθηκαν για αρκετές ημέρες σε υπέρτερες δυνάμεις Τούρκικου στρατού, στην περιοχή Σκάλας Κεραμίτσας που είχε αρκετές απώλειες.

Λίγες μέρες αργότερα μεγαλύτερες δυνάμεις Τούρκων και βαρύτερου οπλισμού επιτίθενται απ' την πλευρά της Κεραμίτσας-περνάνε την Καμάρα αλλά και από την πλευρά της Κοκκινιάς καίνε και καταστρέφουν τα σπίτια των συνοικισμών Μαλουνίου και Κεραμίτσας. Το σώμα των χωριανών υποχωρεί προς την περιοχή Ρεβέλας,ενώ ελάχιστοι ηλικιωμένοι παραμένουν στις οικίες τους αρνούμενοι να τις εγκαταλείψουν. Οι Τούρκοι εισέρχονται στο χωριό καταστρέφουν, καίνε τα πρώτα σπίτια, αρπάζουν ότι πολύτιμο υπάρχει, λεηλατούν, ξυλοκοπούν και απειλούν γερόντους και γερόντισσες.

Μαλούνι: Ιστορία & Περιβάλλον(1 από 3)