Ο πολιτισμός μας

Ξεχωριστό στοιχείο του Πολιτισμού μας είναι ο προφορικός λόγος των κατοίκων των χωριών μας. Ο Ποβλιώτης συγγραφέας Σωτήρης Δημητρίου, όταν στο τελευταίο βιβλίο του «Τα Οπωροφόρα της Αθήνας» γράφει για τον προφορικό λόγο στην κοινοτική ζωή, ίσως να μην έχει υπόψη του μόνο τα χωριά μας, αλλά η αφετηρία είναι εκεί και είναι αναγνωρίσιμη. Αντιγράφουμε ορισμένα αποσπάσματα:

« Ήταν λόγος γεμάτος παροιμίες, μεταφορές και παρομοιώσεις. Με κάθε λεξούλα τους, με κάθε φράση τους ηχούσαν στ΄ αυτιά τους γλυκόηχες καμπανούλες.

Την κέντησαν οι άνθρωποι στους απαράλλαχτους αιώνες, στις απαράλλαχτες - απ΄ τα αρχαία ακόμα χρόνια - κοινές χωριανικές δουλειές.

Στον τρύγο, στον ξέφλο, στον σπάρτο, στα νυχτέρια. Κοινωνικό πρωτίστως δημιούργημα αλλά ως αντιγύρισμα στο θάμπος της μαγικής φύσεως και φυσικό δημιούργημα.

Έπλασαν την γλώσσα απ΄ τα πουλιά, τα θροΐσματα, τα μπουμπουνητά, τους ανέμους, την σιωπή της θερινής νύχτας.

Εξ αυτού είχε τις επιδράσεις στις ψυχές που είχαν τα φυσικά φαινόμενα. Κοινές και με μέτρο.

Ψυχαγωγούσε και αποκάθαρε βαθιά τις γυναίκες ακόμα και στην πιο ασήμαντη λεκτική διασταύρωσή τους. Ολημερίς έφευγαν απ΄ το στόμα τους προς τα ουράνια όλες οι εντυπώσεις της ζωής. Μιλώ για τις γυναίκες γιατί αυτές διαφύλαξαν την γλωσσική εστία. Όταν κατά τη δεκαετία του ΄60 ακολούθησαν τους άντρες τους άρχισε ουσιαστικά η ξενιτιά και ο μαρασμός της γλώσσας τους.

Αν κάποιος είχε την δυνατότητα και έβλεπε από ψηλά όλη την χωριανική ζωή θα έβλεπε πως επρόκειτο για μια ιερή σχεδόν τελετουργία που ετελείτο έξω απ΄ τα σώματά τους, έξω ακόμα απ΄ τις ψυχές και τις διάνοιές τους, στο συλλογικό σώμα του χωριού.

Κύριος τρόπος γι΄ αυτήν την τελετουργία και στολίδι συγχρόνως η προφορική γλώσσα.

Μάλιστα εδιαπνέετο από έντονη θεατρικότητα τόσο στα έθιμα όσο και στα πανηγύρια και στις τελετές.

Νόστιμη γλώσσα συνέπεια νόστιμης ζωής, και αντιστρόφως.

Ήταν η χαρίεσσα, παιγνιώδης, πονετική εξέλιξη του αρχαίου και του βυζαντινού λόγου.»


Δημιούργημα των δύσκολων συνθηκών εργασίας των τεχνιτών της περιοχής - Γανωτήδων, Βαρελάδων αλλά και Αρτοποιών, της γεμάτης στέρησης και ταλαιπωρίας διαδρομής του ταξιδιού για έξι μήνες κάθε χρόνο των δύο πρώτων, του άγνωστου περιβάλλοντος που κάθε φορά βρίσκονταν, ήταν η συνθηματική γλώσσα που χρησιμοποιούσαν για να συνεννοούνται μεταξύ τους. Με παράφραση ελληνικών λέξεων, με λέξεις μεταφορικής σημασίας, με τοπικούς ιδιωματισμούς αλλά και ξένες λέξεις, επινόησαν ολόκληρο γλωσσάριο: τα Αλειφιάτικα οι Γανωτήδες, τα Σώπικα οι Βαρελάδες και τα Μουτζούρικα οι αρτοποιοί. Η ευρηματικότητα, οι εικόνες, το σκωπτικό πνεύμα, οι συνειρμοί που μπορούν να γεννούν ακόμη και σήμερα, είναι τόσο αξιόλογα σε πολλές λέξεις που αξίζει να διασωθούν και μελετηθούν σαν παρακαταθήκη.


Οι πολιτιστικές αξίες της συνεργασίας και της κοινωνικο - οικονομικής αλληλεγγύης διέκριναν τους κατοίκους αυτής της δύσκολης περιοχής. Τα επαγγελματικά σινάφια και οι Αδελφότητες των ξενιτεμένων παλιότερα, και σήμερα των εγκατεστημένων εδώ και πολλά χρόνια στα μεγάλα αστικά κέντρα ή ακόμα και πολύ νεότερων που έλκουν την καταγωγή από τα χωριά, είναι εκφράσεις αυτών των αξιών.


Τέλος, κεφάλαιο πολιτισμού, όχι μόνο για την περιοχή, είναι οι δικοί της άνθρωποι που διακρίθηκαν και διακρίνονται για το πνευματικό, καλλιτεχνικό και επιστημονικό έργο τους.


Ο πολιτισμός μας (2 από 2)